endemik bitkiler arşivleri | Çiçek ve BitkiÇiçek ve Bitki

29

Mayıs
2018

Endemik Bitkiler | Endemik Nedir? | Endemik Bitkiler Neler?

Yazar: cicekvebitki  |  Kategori: Dış Mekan Bitkileri  |  Yorum: Yok   |  

Bu yazımızda sizlere endemik nedir?, endemik bitkiler nelerdir? ve Türkiye’deki endemik bitkiler nelerdir? sorularının cevaplarını yazacağız.

Endemik kelimesinin tanımını yaparak başlayıp, endemik bitkiler nelerdir konusuna değineceğiz. Ayrıca ülkemizde hangi endemik bitkiler yetişir konusu hakkında genel bilgiler vereceğiz.

Endemik Nedir?

Endemik kelimesinin kökeni Yunanca’dır. Genel anlamda endemik; yerli, o yere ait anlamına gelmektedir. Yeryüzünün yalnızca belirli bölgelerinde yayılış gösteren canlı türlerine endemik denir.

Bu durumun oluşmasında iklim önemli bir yer kaplar. Endemik bitkiler iklim değişikliklerinde oluşur. Yani daha önce daha geniş alanlara yayılmış bir tür iklim değişikliklerine maruz kalarak sadece o bölgede kalmasına, o bölgenin iklim koşullarında yetişmesine endemik denir.

Endemik kelimesinin kökeninin Yunanca olduğunu belirtmiştik. Yunanca endemos yani indigenous olarak bilinir.

Endemik Bitkiler Nelerdir?

Endemik bitki yani endemizm; bir bitki türünün sadece o bölgeye, yöreye ait olma durumudur. Bir bitki sınırları belli, dar bir alanda yayılış gösteriyorsa o bitkiye “endemik bitki” denir. Endemik bitkiler bazen sadece bir ülkeye ait olabilir. Ya da sadece bir bölgeye ait olabileceği gibi sadece bir şehre de ait olabilir.

Ülkemizde endemik bitkiler açısından oldukça zengin ve değerlidir. Türkiye endemik bitkiler açısından dünyanın önemli ülkeleri arasında gösterilmektedir. Ülkemiz sınırları içinde doğal olarak yetiştiği halde başka hiçbir ülkede yetişmeyen, dünyada sadece ülkemizde yetişen bitkilere “Türkiye endemikleri” denmektedir.

Ülkemiz endemikleri 3000 civarında olup endemizm oranı %33 civarındadır. Bu oran dünya ülkeleri ile kıyaslandığında oldukça yüksektir. Ayrıca çeşitlilik olarak da ülkemiz diğer dünya ülkelerinden öndedir.

Örnek verecek olursak; Avrupa ülkeleri arasında en çok türe sahip olan Yunanistan’ın endemik bitki tür sayısı ortalama 800 civarıdır. Aynı şekilde İspanya ve Sırbistan’da bu sayı 400-500 civarındadır. Bu sayılara bakınca endemik bitkiler sayısında ülkemiz en üst sıralarda yer almaktadır. Bu da cennet vatanımızın ne kadar güzel ve nadide olduğunu göstermektedir.

Bu durumun oluşmasında ülkemizdeki iklim çeşitliliği çok önemli bir rol oynamaktadır. Ülkemizin üç iklim kuşağı altında bulunması bu zenginliğin oluşmasında en önemli etkendir.

Ülkemizde yetişen her üç bitkiden birisi endemik bitki olarak karşımıza çıkmaktadır. Ancak endemik bitkileri koruma konusunda maalesef sınıfta kalan ülkeler arasındayız. Ülkemizde yetişen bazı endemik bitkiler neredeyse yok olma tehlikesiyle karşı karşıyadır. Bunu sayıya dökecek olursak yaklaşık 1500 tür endemik bitki yok olma tehlikesiyle karşı karşıyadır.

Ayrıca ülkemizde yetişen bazı endemik bitkiler yabancı ülkelerden gelen kaçakçılar tarafından kaçırılmak istenmiş, bir kısmı yakalanmış ancak bir kısmı ise yakalanamamıştır. Bu da sadece ülkemize ait endemik bitkilerin başka ülkelerce yetiştirilmek istenmesinden kaynaklanmaktadır.

Endemik Bitki Çeşitleri

Endemik bitkiler 4 ana gurupta toplanır. Bunlar; Paleoendemik, şizoendemik, patroendemik, apoendemik olarak adlandırılır.

Paleoendemik: Genellikle tek türü olan endemiklerdir. Yakın akrabaları bulunmaz. Bu sebepten dolayı çok eski ve değişken bitkilerdir. Kara kökenli türleri genelde adalarda bulunur. Şu an bulundukları yer ilk çıktıkları yer değildir, değişkenlik gösterir. eni Zelanda, Havai Adaları, Kanarya Adaları, Madagaskar ve Avustralya’da paleoendemik tür bitkiler bulunur.

Patroendemik: Hücrelerinde iki kromozom taşıyan bitki türleridir.

Şizoendemik: Genişledikleri, üredikleri alan zamanla değişen endemik türlerdir. Kardeş veya aynı ebeveynden ortaya çıkan taksonlardır.

Apoendemik: Atalarıyla bağlantılı türlerdir. Ülkemizdeki endemik türler genelde Apoendemik türlerdir.

Ülkemizde çok fazla endemik tür bulunmaktadır. Bunların hepsini yazmak neredeyse mümkün değildir. Bunlardan en önemli ve bilinenlerden bazılarını sizler için derledik.

TÜRKİYE’DE BULUNAN BAZI ENDEMİK BİTKİLER:

 

1-Orkide

Ülkemizde Yetişen Endemik Bitkiler

Orkide (Endemik Bitkiler)

Orkide ülkemizde yetişen endemik bitkilerden birisidir. Sanayide de etkin olarak kullanılan orkide salep ve dondurma yapımında kullanılmaktadır. Ülkemizde meşhur Maraş dondurmasının temelinde orkide bitkisi vardır. Ayrıca orkide bitkisi ilaç sanayinde de kullanılmaktadır.

2- Ters Lale – Van Lalesi

Endemik Bitkiler Neler

Ters Lale (Ülkemizde Bulunan Endemik Bitkiler)

Van’ın en önemli sembollerinden birisidir. Van’da “hüzün çiçeği” olarak da adlandırılan bitkinin ömrü ise sadece 15 gündür. Dünya tarafından da yakından takip edilen ve ilgi duyulan bitkidir. Açtığı zamanda görülmek için turist akımına uğrayan bir endemik bitkidir. Özellikle fotoğraf sanatçılarının görmek için akın ettiği nadide bir bitkidir.

3-Artvin Kuduz Otu

En Önemli Endemik Bitkiler

Artvin Kuduz Otu – Türkiye’deki Endemik Bitkiler

Artvin Kuduz Otu çok yıllık bir endemik bitkidir. Doğu Karadeniz bölgesinde yetişen özellikle de Artvin’de 700-1200 metre yükseklikte yetişen bitki haziran ayında çiçeklenmeye başlar. Çok yıllık odunsu bir bitkidir. Yayılıcı özelliği vardır. Süs bitkisi olarak da yetiştiriciliği yapılmaktadır. Özellikle park ve kaya bahçelerinde çok güzel yer kaplamaktadır. Çiçekleri genellikle beyaz açmakla birlikte pembeye dönük de olabilir.

4-Anadolu Glayölü

Glayöl Bitkisi

Anadolu Glayölü (Endemik Bitki Türleri)

Ülkemizde yetişen endemik bitkiler arasında olan Anadolu Glayölü adından da anlaşılacağı üzere Anadolu’ya has endemik bitkidir. Kızılçam ormanlarında ve kireçli – taşlı bölgelerde yetişir. Akdeniz ve Ege’nin bazı bölgelerinde de yetişir.

5-Kapadokya Soğanı

Endemik Türler

Kapadokya Soğanı – Kapadokya Endemik Bitkisi

Kapadokya soğanı çok yıllık otsu bir bitkidir. Genelde haziran-ağustos aylarında çiçeklenir. 900-1400 metre yükseklikte yetişir. Soğan şekline benzediği için bu ismi almıştır. Çiçekleri genelde pembe renktedir. 30-40 cm kadar boylanır. Kapadokya bölgesine has bir endemik bitkiler arasında yer alır.

6-Sığla Ağacı

Endemik Bitkiler ve Türleri

Sığla Ağacı – Muğla Endemik Bitkiler

Nesli tükenmekte olan endemik bitkiler arasında yer alan bir ağaç türüdür. Günlük Ağacı, Amber Ağacı gibi isimlerle de bilinir. Genellikle Muğla-Köyceğiz civarında yetişmektedir. Antalya, Burdur ve Aydın civarlarında da rastlanmaktadır. Çok dayanıklı bir ağaçtır. Ömrü ortalama 300 yıl olan ağacın boyu da 20 metreye kadar uzanabilmektedir.

7- Kazdağı Göknarı

Endemik Bitki Nedir

Ülkemizdeki Endemik Bitkiler – Kazdağı Göknarı

Kazdağı Göknarı adını tek yetiştiği yerden almıştır. Sadece Kazdağları’nda yetişen Kazdağı Göknarı nesilleri tehdit altında olan bir ağaç türüdür. Oldukça uzun, geniş gövdeli ve düzgün bir yapıya sahip olan Kazdağı Göknarı kazık kök yapısına sahiptir. Gölgelik alanlara dayanıklı bir bitkidir. Nemli ve serin bölgelerde yetişme eğilimi gösterir. Derin ve havadar topraklarda gelişimleri çok iyi olmaktadır. Mobilya sektöründe çok sık kullanılır. Çok güzel kozalakları vardır.

8-Madımak Otu

Ülkemizdeki Endemik Bitkiler

Madımak Otu – Endemik Bitkiler Listesi

Özellikle İç Anadolu Bölgesi’nde yetişen bir endemik bitkidir. Kırsal kesimde insanların önemli yiyecek kaynaklarındandır. İlkbaharın yağışlarıyla birlikte yetişmeye başlayan bitki yaz aylarının başına kadar taze kalır. Madımak bitkisi ülkemizde zengin endemik bitkiler arasında yer almaktadır. Madımak Anadolu’nun en eski yemek kültürlerinden birisidir. Genellikle sarımsaklı yoğurt ile tüketilmektedir.

9-Üvez Bitkisi

Endemik Bitki Türleri Neler

Üvez Bitkisi – Rize Endemik Bitkiler

Türkiye’nin tek endemik üvez çeşidi Rize ilinde bulunmaktadır. Yok olmakla karşı karşıya olan üvez bitkisinin koruma altına alınması gerekmektedir. Üvez ağacı gülgiller ailesinden gelen bir bitkidir. Kirazı andıran meyveleri vardır. Genellikle meyvelerinin hasadı kışa doğru yapılır. Meyveleri İç Anadolu’da yetişen alıc bitkisine benzemektedir.

10-Safran Bitkisi

Şifalı Endemik Bitkiler

Safran Bitkisi – Sağlığa Yararlı Endemik Bitkiler

Ülkemizde yetişen endemik bitkiler arasında yer alan Safran Bitkisi Safranbolu’da yetişmektedir. Safran bitkisi yüzyıllar boyunca tıp sektöründe kullanılan şifalı bir bitkidir. Ağrı dindirici, sakinleştirici ve sindirim sorunlarında etkili olan bir bitkidir. Safran, yöresel bir yemek olan Zerde Tatlısı ve pilavlarda kullanılmaktadır. Literatürdeki ismi Crocus (Çiğdem)’dir.

 



Tm Haklar Sakldr - Çiçek ve Bitki
Yazlar kaynak belirtilmeden kullanlamaz.

Hobiler Hobiler